راهنمای جامع طراحی و سیم‌کشی مدار شستی استپ استارت؛ از تئوری تا اجرا در صنعت

شستی‌ها سوییچ‌های ساده‌ای هستند که با نیروی مکانیکی دست فعال می‌شوند. در مدارات فرمان، ما با دو نوع اصلی شستی سروکار داریم:شستی استارت (Start): معمولاً به رنگ سبز است و در حالت عادی باز (NO – Normally Open) می‌باشد. با فشردن آن، مدار بسته شده و جریان برقرار می‌گردد.– شستی استپ (Stop): معمولاً به رنگ قرمز است و در حالت عادی بسته (NC – Normally Closed) می‌باشد. با فشردن آن، مسیر جریان قطع شده و تجهیز متوقف می‌شود.

شاید بپرسید چرا به جای دو شستی، از یک کلید معمولی (مانند کلید برق منزل) استفاده نمی‌شود؟ پاسخ در ایمنی نهفته است. اگر از کلید ثابت استفاده کنیم و برق شهر قطع و وصل شود، دستگاه ناگهان روشن شده و می‌تواند خطرات جانی و مالی ایجاد کند. اما در مدار استپ استارت، پس از قطع برق، کنتاکتور رها شده و حتی با وصل مجدد برق، دستگاه روشن نمی‌شود تا زمانی که اپراتور مجدداً شستی استارت را فشار دهد.

برای اجرای این مدار در یک تابلو برق استاندارد، به قطعات زیر نیاز دارید:

1.کنتاکتور: برای قطع و وصل جریان اصلی موتور.
2. شستی استارت (سبز): جهت ارسال فرمان وصل.
3. شستی استپ (قرمز): جهت ارسال فرمان قطع.
4. فیوز مینیاتوری: برای حفاظت مدار فرمان.
5. بی‌متال یا کلید حرارتی: برای حفاظت موتور در برابر اضافه بار.

 

 

آموزش گام‌به‌گام سیم‌کشی مدار فرمان استپ استارتبرای راه‌اندازی یک موتور تک‌فاز یا سه‌فاز به صورت ساده (دائم کار)، مراحل زیر را دنبال کنید:

مرحله اول: ورودی مدار فرمان

• فاز را از یک فیوز مینیاتوری عبور داده و به ورودی شستی *استپ (NC) وصل کنید. (شماره‌های ۱۱ یا ۱ نیز معمولاً روی بدنه نوشته شده است).

مرحله دوم: اتصال استپ به استارت

• خروجی شستی استپ را به ورودی شستی استارت (NO) متصل کنید. (شماره‌های ۳ یا ۱۳).

مرحله سوم: اتصال به بوبین کنتاکتور

• خروجی شستی استارت را به ترمینال A1 بوبین کنتاکتور وصل کنید. ترمینال A2 بوبین را نیز مستقیماً به نول متصل نمایید.

مرحله چهارم: ایجاد مدار خودنگهدار (Self-Holding) – بسیار مهم!

• در این حالت اگر دست خود را از روی استارت بردارید، کنتاکتور قطع می‌شود. برای دائم کار شدن مدار، باید یک کنتاکت کمکی باز (NO) از همان کنتاکتور را با شستی استارت موازی کنید. یعنی یک سیم از ورودی استارت به شماره ۱۳ کنتاکتور و یک سیم از خروجی استارت به شماره ۱۴ کنتاکتور وصل کنید.

مدار استپ استارت با چند نقطه کنترل (کنترل از دور و نزدیک)

در بسیاری از کارخانجات، نیاز است که یک موتور از چندین نقطه (مثلاً کنار دستگاه و داخل اتاق فرمان) کنترل شود.

• برای داشتن چند استپ: باید تمام شستی‌های استپ را با هم سری کنید.
• برای داشتن چند استارت: باید تمام شستی‌های استارت را با هم موازی کنید.

اتصال شستی استپ استارت به اینورتر (درایو)

امروزه در سیستم‌های مدرن، به‌جای کنتاکتور از اینورتر برای کنترل موتور استفاده می‌شود. در این حالت، شستی‌ها مستقیماً به بوبین وصل نمی‌شوند؛ بلکه به ترمینال‌های ورودی دیجیتال (Digital Inputs) اینورتر متصل می‌گردند. برای مثال در اکثر اینورترها، ورودی DI1 برای فرمان راست‌گرد (Start) تعریف می‌شود. شما باید در تنظیمات پارامتری درایو، حالت کنترل را روی “Terminals” و نوع فرمان را روی “3-Wire” تنظیم کنید تا بتوانید از شستی‌های لحظه‌ای (بدون قفل) برای فرمان دادن به اینورتر استفاده نمایید. این روش باعث می‌شود کنترل سرعت و گشتاور موتور با دقت بسیار بالایی انجام شود.

بررسی استانداردهای رنگ‌بندی و ایمنی در تابلو برق

طبق استاندارد IEC:

• شستی استارت باید سبز یا سفید باشد.
• شستی استپ باید قرمز یا مشکی باشد.
• شستی استپ اضطراری (قارچی) حتماً باید قرمز با زمینه زرد باشد.
• سیم‌کشی مدار فرمان معمولاً با سیم نمره ۰.۷۵ یا ۱ میلی‌متر مربع انجام می‌شود.

عیب‌یابی مدار استپ استارت

اگر مدار شما کار نمی‌کند، موارد زیر را چک کنید:

1. عدم چسبیدن کنتاکتور: ولتاژ بوبین (A1-A2) را اندازه بگیرید. اگر ولتاژ هست اما جذب نمی‌شود، بوبین سوخته است.
2.  قطع شدن مدار با رها کردن استارت: کنتاکت خودنگهدار (تیغه ۱۳ و ۱۴) به درستی موازی نشده یا کنتاکت کمکی کثیف است.
3. یک‌سره روشن ماندن: شستی استارت گیر کرده یا پلاتین‌های کنتاکتور به هم چسبیده‌اند.