کالیبراتور

صنایع مختلف نیاز دارند تا بتوانند در زمان‌های لازم، دمای مواد را اندازه‌گیری کنند. قطعا به خوبی همه‌ی مت می‌دانیم که این مسئولیت بر عهده‌ی دماسنج است. اما گاه باید دمای دقیقی را داشته باشیم که حتی دماسنج‌ها نیز دقت و حساسیت لازم را ندارند. از طرفی گاه پیش می‌آید که دماسنج‌ها دمای دقیق را به ما گزارش می‌کنند اما نمی‌توان بر دقت آن‌ها اعتماد نمود و لازم است تا با وسیله‌ی دیگری دقت آن‌ها سنجیده شود. چه لوازم و تجهیزاتی وجود دارند که به اندازه‌ای دقیق هستند که بتوانند دقت دماسنج را تایید کنند؟ اگر شما نیز‌ نیاز به این ابزارآلات دارید، بهتر است با ما همراه باشید.

کالیبراتور چیست؟

کالیبراتور یا کالیبراتور دماسنج، ابزاری است که در صنایع مختلف از آن استفاده می‌شود‌. بسیاری از ترمومترهایی که دمای مواد را در صنایع مختلف می‌سنجند گاه خود از حالت استانداردی که مد نظر ماست خارج می‌شوند و به این ترتیب نمی‌توانند صنایع را به نیاز خود برسانند. به همین دلیل نیاز به وسبله‌ای به نام‌ کالیبراتور دماسنج است تا بتواند دقت و حساسیت دماسنج‌ها و ترمومترها را بسنجد.

به عبارت ساده‌تر می‌توان گفت کالیبراتورهای دماسنج ابزاری هستند که دقت دماسنج‌ها را بررسی می‌کنند.

به طور معمول، کالیبراتورهای دما دستگاه‌هایی هستند که این قدرت را دارند تا به عنوان نقطه‌ی مرجع در یک سطح شناخته شده و دمای اندازه‌گیری شده آن را تطبیق می‌دهند تا عدم اطمینان یا صحت دمای اعلام شده را دریابند.

انواع کالیبراتورهای دما

کالیبراتورهای دما انواع مختلفی دارند و می‌توانند در  موارد مختلف، کاربردهای مختلفی داشته باشند. بسته به اینکه چه کاربردی مد نظر قرار می‌گیرد، نوع کالیبراتور می‌تواند متفاوت باشد.

برخی از این کالیبراتورها حسگرهای دمای الکترونیکی و شبیه سازی شده هستند. برخی از این کالیبراتورها همانند منبع گرما عمل می‌کنند و با داشتن صفحه نمایش کالیبره میزان دما را نشان می‌دهند. برخی از این دستگاه‌ها نیز ترکیبی از هر دو دستگاه هستند.

اما دستگاه‌های رایجی که اغلب به عنوان کالیبراتور دما نامیده می‌شوند عبارتند از:

  • شبیه ساز دما
  • منبع حرارت دما
  • نشانگر دما
  • سیستم کالیبراسیون دما
  • کالیبراتور دماسنج
  • کوره ترموکوپل
  • کالیبراتور بلوک خشک
  • کالیبراتور چاه خشک
  • اندازه گیری خوب
  • حمام دما یا فقط حمام
  • کالیبراتور مادون قرمز
  • استاندارد دما
  • سلول نقطه ثابت
  • اجاق دما یا فقط اجاق گاز

صرف نظر از روش‌های مختلفی که کالیبراتورها بر اساس آن عمل می‌کنند، هدف آن‌ها یکی است. همانطور که گفتیم  کالیبراتور دما ابزاری است که عملکرد یک دستگاه دما در محدوده‌های مشخص نشده را تعیین مس‌کند.

چرا به کالیبراتورها نیاز داریم؟

ترمومترهای مختلف می‌توانند در طی زمان بر اثر عوامل مختلفی از دقت اولیه‌ی خود دور شوند. این عوامل می‌تواند عمر دستگاه یا عدم استفاده‌ی درست از آن باشد. به هر صورت، در زمانی که تصور می‌کنید که ترمومتر شما با خطای اندازه‌گیری روبرو است، تنها راه ممکن این است که به وسیله‌ی کالیبراتور دقت دماسنج را اندازه‌گیری نمایید.

برخی از موارد، افراد  به جای استفاده از کالیبراتور از دستگاه ترمومتر دیگری استفاده می‌کنند. این امکان وجود دارد گه دستگاه دوم نیز خود دارای خطای اندازه‌گیری باشد. به همین دلیل لازم است تا حتما از کالیبراتور استفاده شود تا صحت عملکرد دماسنج مورد بررسی قرار گیرد و در صورت نقصان عملکرد، میزان خطا نیز مشخص شود.

موارد متداول کالیبره شده با کالیبراتور دما شامل دماسنج‌ها، ترموکوپل‌ها، ترمیستورها و فرستنده‌های دما هستند.

کالیبراتورها چگونه تقسیم‌بندی می‌شوند؟

مهم‌ترین دسته بندی کالیبراتورهای دما، شبیه سازها و منابع دمای فیزیکی است.

شبیه سازهای سنسور دما

چند نوع مختلف شبیه ساز سنسور دما وجود دارد. برخی از این دستگاه‌ها بسیار ظریف هستند.

کالیبراتورهای چند منظوره‌ای که شبیه ساز دما هستند، اغلب بزرگ بوده و برای آزمایشگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. به نظر می‌رسد دقت این کالیبراتورها بیشتراز نوع قابل حمل آن‌ها باشد. آزمایشگاه‌های کالیبراسیون برای آزمایش و کالیبره کردن بازخوانی‌ها و نمایشگرهایی که سنسورهای دما را اندازه گیری می‌کنند، از شبیه سازهای سبک Benchtop استفاده می‌کنند.

این کالیبراتورها گاه دارای  چندین سیگنال خروجی کالیبراسیون الکتریکی دیگر است، بنابراین می‌توان آنها را برای کالیبراسیون و آزمایش انواع دستگاه‌های اندازه گیری الکتریکی، استفاده کرد. غالباً از این نوع شبیه سازها به عنوان کالیبراتورهای الکتریکی یا کالیبراتورهای چند منظوره یاد می شود.

شبیه سازهای سنسور دما قابل حمل

شبیه سازهای سنسور دما قابل حمل کوچکتر هستند، حمل آنها آسان‌تر است و اغلب می‌توانند با مصرف باتری کار کنند. آنها برای کار در محل برای بررسی مدارهای سنسور دما مناسب هستند.

برخی از این نوع کالیبراتورها دارای گزینه‌های نرم افزاری و ویژگی‌های بیشتری هستند که متناسب با نیازهای کالیبراسیون مورد نیاز تولید می‌شوند. بعضی از این‌ها می‌توانند توالی‌های تست خودکار را اجرا کنند، نتایج را ضبط کنند، ابزارهای دیگر تست و کالیبراسیون را کنترل کنند و به سیستم‌های داده‌ای متصل شوند که معمولاً در کارخانه‌ها و کنترل فرآیند‌های صنعتی استفاده می‌شوند.

برای انتخاب کالیبراتور مناسب چه نکاتی را باید در نظر گرفت؟

برای این‌که بتوانید کالیبراسیون دقیقی را متناسب با آنچه مورد نیاز شما است انتخاب کنید باید به نوع سنسور و تعداد ورودی‌های آن دقت کنید. دقت و بازده اندازه‌گیری جهت تست نیز می‌تواند از دیگر گزینه‌هایی باشد که نیاز است در نظر بگیرید. بسته به نیازتان باید تصمیم بگیرید که آیا نیاز به کالیبراتور پرتابل دارید یا نوع آزمایشگاهی آن بیشتر برای شما مناسب است.  نکته‌ی مهم دیگری که باید در نظر بگیرید و به آن حتما توجه کنید این است که این کالیبراتودها به کامپیوتر متصل شوند و بتوانید اطلاعات را در قالب فایل مورد نیاز دریافت نمایید.

دقت کنید که اگر دماسنج مورد نظر ما دقت اتدازه‌گیری لازم را نداشته باشد، بسته به ترمومتری که  دارید و البته شرکتی که برای کالیبراسیون انتخاب می‌کنید روش‌ کار می‌تواند‌ متفاوت باشد‌.گاه نیاز است تا ترمومتر شما به آزمایشگاه منتقل شود و گاه کالیبراتور به محل کار شما آمده و ترمومتر را مورد ازمایش قرار می‌دهد.

کلام آخر

در هر صنعتی، پارامتر مهمی حرف اول را می‌زند. در برخی صنایع این دماسنج‌ها هستند که نقشی اصلی را بازی می‌کنند و دقت آن‌ها از هر مسئله‌ای مهم‌تر است.

اما اگر در طی زمان دقت این تجهیزات مورد  سوال قرار بگیرد، لازم است تا حتما به وسیله‌ی دستگاه مرجع دیگری آن‌ها را مورد آزمایش قرار دهید و از صحت اندازه‌گیری آن‌ها مطلع شویم.

کالیبراتور دماسنج مهم‌ترین وسیله در این زمینه است که به کمک صنایع می‌شتابد و شما را از خرید ترمومتر جدید بی نیاز می‌کند.