پلاک کنتاکتور برچسبی است که توسط سازنده روی بدنه دستگاه درج میشود و شناسنامه فنی کنتاکتور محسوب میشود. بدون بررسی پلاک، انتخاب کنتاکتور بیشتر شبیه حدس زدن است تا مهندسی.کنتاکتورها از اجزای کلیدی مدارهای الکتریکی در بخش فرمان و قدرت به شمار میآیند. برای هر کاربرد، انتخاب کنتاکتور متناسب با مشخصات فنی و نوع مصرف اهمیت بالایی دارد؛ زیرا انتخاب نادرست میتواند در زمان بروز اتصال کوتاه یا ایجاد جرقه هنگام قطع مدار، به کنتاکتها و کل مدار آسیب وارد کند.
به همین دلیل، شناخت دقیق مشخصات و پلاکهای کنتاکتور نقش مهمی در افزایش ایمنی و طول عمر تجهیزات دارد که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم. در تجهیزات برق صنعتی، انتخاب اشتباه کنتاکتور میتواند باعث کاهش عمر موتور، افزایش تلفات و حتی خرابی کامل مدار شود. یکی از مهمترین مهارتها برای برقکاران، تابلوکاران و مهندسان کنترل، خواندن پلاک کنتاکتور به صورت صحیح و درست میباشد. کنتاکتور زیمنس بهعنوان یک کلید الکترومغناطیسی در مدارهای فرمان و قدرت به کار میرود و وظیفه اصلی آن کنترل تجهیزات الکتریکی است. این تجهیز توانایی قطع و وصل جریانهای بالا را با اطمینان و ایمنی مناسب فراهم میکند.
نحوه پلاک خوانی کنتاکتور زیمنس چگونه است؟
اطلاعات درجشده روی بدنه کنتاکتور که بهصورت حکشده یا برچسب مشخصات نمایش داده میشود، با عنوان پلاک کنتاکتور شناخته میشود. این پلاک شامل دادههایی مانند حداکثر جریان و ولتاژ مجاز، ولتاژ عایقی و سایر مشخصات فنی است که بررسی دقیق آنها پیش از استفاده از کنتاکتور، امری ضروری به شمار میرود.
اهمیت نامگذازی کنتاکتور زیمنس:
هر کنتاکتور دارای پلاکی است که اطلاعات فنی کلیدی را ارائه میدهد. اهمیت پلاک کنتاکتور زیمنس در این است که مشخصات اصلی دستگاه به صورت استاندارد و شفاف درج شده و به کاربران امکان میدهد بدون نیاز به دفترچههای طولانی یا آزمون و خطا، قابلیتها و محدودیت های کنتاکتور را به راحتی بشناسند.
اطلاعات نوشته شده روی پلاک یک کنتاکتور را میتوان در دستهبندیهای مختلف زیر گروهبندی کرد.
- فاز الکتروموتور:
این مشخصه نشان میدهد موتور چند فاز است؟ تک فاز (Single Phase) یا سه فاز (Tree Phase) که با کلمه اختصاری PH مشخص میشود.
- درجه حفاظتی:
این عدد مشخصکننده میزان حفاظت موتور و کنتاکتور در برابر گرد و غبار و آب است.
این عدد دو رقمی بین 00 تا 68 قرار دارد که رقم اول میزان حفاظت در برابر ورود گرد و غبار و رقم دوم سطح محافظت در برابر نفوذ آب را مشخص میکند.
- تایپ موتور:
نوع موتور توسط تولیدکننده تعیین میشود و نشاندهنده پارامترهای طراحی مانند ارتفاع شفت، فریم موتور و سایر ویژگیهای فنی است.
- توان:
توان نامی برابر حاصلضرب جریان نامی در ولتاژ نامی است و معمولاً با واحد کیلووات (kW) یا اسب بخار (HP) نمایش داده میشود.
- سرعت و قطب:
سرعت چرخشی موتورهای الکتریکی بر حسب دور بر دقیقه (RPM) اندازهگیری میشود و در موتورهای القایی با توجه به تعداد قطبها و پلها متفاوت است.
| تجهیزات کنترلی برق صنعتی را بیشتر بشناسیم: |
انواع کنتاکتور زمینس:
شناخت پلاک بدون شناخت سریهای مختلف ناقص است. انواع کنتاکتور زیمنس شامل موارد زیر میشوند:
- کنتاکتورهای قدرت (برای موتور)
- کنتاکتورهای کمکی
- کنتاکتورهای خازنی
- کنتاکتورهای مخصوص AC-1 یا AC-3
که هر کدام پلاک متفاوتی دارند و کاربردشان فرق میکند.
جدول انتخاب کنتاکتور زیمنس:
در عمل مهندسان از جدول انتخاب کنتاکتور زیمنس استفاده میکنند تا براساس توان موتور بر حسب کیلووات، ولتاژ شبکه، نوع بار سبک یا سنگین، کنتاکتور مناسب را انتخاب کنند. این جدول ها مستقیما از دیتاشیت رسمی زیمنس استخراج میشوند و دقیق ترین مرجع انتخاب هستند.
مولفه های مربوط به ولتاژ:
- ولتاژ نامی(Ue): بیشینه ولتاژی که کنتاکتهای کنتاکتور در شرایط عادی قادر به تحمل آن هستند.
- ولتاژ بوبین(UC): یشینه ولتاژی که میتوان به بوبین کنتاکتور اعمال کرد.
- ولتاژ عایقی(Ui): حداکثر ولتاژی که عایق داخلی کنتاکتور میتواند تحمل کند بدون ایجاد شکست یا نشتی.
- ولتاژ ضربه(Uimp): ولتاژ گذرای لحظهای که کنتاکتور میتواند بدون آسیب تحمل کند، مثل صاعقه یا اضافه ولتاژ لحظهای.
مولفه های مربوط به جریان:
- جریان نامی(le): این عدد نشان میدهد کنتاکتور در شرایط کاری مشخص، چه جریانی را میتواند قطع و وصل کند.
- جریان اتصال کوتاه(ls): حداکثر جریانی که کنتاکتها در زمان وقوع اتصال کوتاه میتوانند تحمل کنند.
- جریان حرارتی هشت ساعته(lth): جریانی که میتواند یک بار در هر هشت ساعت از کنتاکتها عبور کند بدون اینکه عملکرد کنتاکتور تحت تأثیر قرار گیرد.
- جریان حرارتی هفتگی(lth1): جریانی که یک بار در هر هفته از کنتاکتها عبور میکند بدون ایجاد مشکل در عملکرد کنتاکتور.
- جریان حرارتی نامحدود(lth2): جریانی که میتواند بهطور مداوم و در شرایط عادی از کنتاکتهای قدرت عبور کند بدون اینکه باعث قطع یا آسیب شود.
مولفههای مربوط به نوع کارکرد موتور:
- S1: عملکرد پیوسته و مداوم تحت بار ثابت.
- S2: عملکرد کوتاهمدت یا موقت.
- S3: کارکرد غیرمداوم متناوب با دورههای تکراری یکسان.
- S4: عملکرد غیرمداوم متناوب با راهاندازی موتور.
- S5: عملکرد غیرمداوم متناوب همراه با ترمز الکتریکی.
- S6: عملکرد پیوسته متناوب شامل زمان کار با بار ثابت و زمان کار در حالت بیباری.
- S7: کار دورهای پیوسته با استفاده از ترمز الکتریکی.
- S8: عملکرد دورهای پیوسته با تغییرات بار یا سرعت متغیر.
- S9: بار غیرمتناوب با تغییرات سرعت.
پلاک خوانی دیگر کانکتورها:
پلاک خوانی کنتاکتور هیوندای:
ساختار پلاک در برند هیوندای مشابه زیمنس است، اما تفاوتهایی در کدگذاری وجود دارد. در پلاک خوانی کنتاکتور هیوندای نیز باید به: جریان نامی، ولتاژ بوبین، کلاس کاری، دقت کرد، اما شماره فنی آن ساختار متفاوتی دارد.
پلاک خوانی کنتاکتور اشنایدر:
در پلاک خوانی کنتاکتور اشنایدر معمولاً با سریهایی مانند TeSys D مواجه میشویم. اشنایدر اطلاعات پلاک را بسیار واضح درج میکند، اما باز هم تطبیق با دیتاشیت ضروری است. تفاوت اصلی در نامگذاری سریهاست، نه در اصول پلاکخوانی.